انحصار و دیگر هیچ

صبح سینما/ رامین مارالی:سالهاست در ایران امکان تاسیس شبکه خصوصی در فضای تلویزیون وجود ندارد؛شبکه نمایش خانگی با سابقه بیش از ۲۰ سال فعالیت از ده سال گذشته اقدام به تولید سریال هایی نمود که آغازگر میسری برای اعلام حضور در بازار های جهانی است؛سریال هایی که در این عمر۱۰ ساله فراز و نشیب های زیادی داشته اند

این که بخشی از آن ها با آزمون و خطا و مواجه بودند امر بدیهی است اما این رسانه نوپا موفقیت هایی در زمینه سریال سازی در ایران داشته که غیر قابل چشم پوشی است؛بخشی از هموطنان ایرانی مان که سالهاست سریال های ایران را دنبال نمی کردند با نمایش خانگی آشتی دوباره ای با تولیدات سرزمین شان داشتند؛چندین شبکه و پلتفرم جهانی خواستار پخش سریال های نمایش خانگی همچون «شهرزاد» بودند و این مدیوم بستری شد که فیلمسازان برای جذب اقبال مخاطبان با یک دیگر رقابت کنند؛سریال «شهرزاد» یک نمونه موفق برای شروع صنعتی شدن سریال سازی ایران است؛مسئله ای که سال هاست در اتاق فکرهای مختلف به دنبال رسیدن به آن هستند

از سال های ابتدایی سریال سازی در نمایش خانگی صدا وسیما علی رغم بایکوت تبلیغاتی اش همواره منتظر فرصتی بود تا به تولیدات این مدیوم حمله ور شود؛درابتدا بدئت گذارانش را مانند مهران مدیری تا سال ها ممنوع التصویر و فعالیت نمود؛زمانی به پخش نامنظم و ناتمام ماندن آن ها می پرداخت؛زمانی دیگر آن ها را اشاعه فرهنگی می نامید و در موقعیتی دیگر منبع سرمایه گذاری این سریال ها را مورد هجمه قرار می داد

نمایش خانگی به جز «قهوه تلخ» (که به دلیل اختلافات ارشاد با عوامل سریال از پخش آن جلوگیری شد)،قلب یخی(که بخش های مهمی از فصل دومش با ممیزی ارشاد مواجه شود و ۷۰ دقیقه پایانی نیز به نمایش در نیامد/فصل سوم با داستان مجزا از دو فصل قبلی کامل به اتمام رسید) و سریال سیگنال موجود است(که از تولیدات صدا و سیما بود و به دلیل کیفیت نازل آن و حاشیه کارگردانش سر از شبکه نمایش خانگی در آورد و به دلیل عدم استقبال پخشش ادامه نیافت)تمامی سریال های این مدیوم با تمام نقاط قوت و ضعف به نوعی پایان بندی شده اند؛آیا صدا و سیما اثر ناتمام ندارد؟

در دهه هشتاد؛سریال «شب های برره»به کارگردان مهران مدیری رفت تا پس از ماه محرم و صفر برگردد اما هرگز این اتفاق نیوفتاد؛سریال «ورود ممنوع ممنوع» به کارگردانی مهران غفوریان که قرار بود۱۰۰ قسمتی باشد؛در قسمت های اولیه پخشش متوقف شد؛سریال «ارث بابام»به کارگردانی جواد رضویان بدون فیلم نامه و کیفیت لازم روی آنتن رفت و بعد از مدتی به صورت الکن خاتمه یافت؛بخش دوم سریال میلیاردر علیرضا امینی به دلیل مشکلات مالی هرگز ساخته نشد...این ها تنها موارد کوچکی از ایرادات مدیریتی سریال سازی تلویزیون است

از نوروز امسال تا کنون سه سریال «پایتخت6»،«نون.خ2»و «زیرخاکی» بدون پایان بندی اصلی روی آنتن رفته اند و ساخت و نمایش ادامه آن ها به آینده موکول شده است یا در شبکه سوم سیما سریال «دوپینگ» با پایان بندی به اصطلاح سرهم بندی شده روی آنتن رفت؛حال بگویند به دلیل ویروس کورنا بوده است؛سازمانی که 10 سال است ناتمام ماندن نمایش خانگی را مورد نقد قرار می دهد چه طور طرف کمتر از سه ماه سه سریال ناتمام روی آنتن برده است

صدا وسیما در سال های اخیر بخش مهمی از سازندگانش را که سرمایه تلویزیون بود از دست داده است؛بخشی از ستارگانی که اکنون در سینما جایگاه مطلوبی دارند روزگاری بازیگران تلویزیون بودند؛جواد عزتی جز آخرین هاست؛نکته جالب اینجاست که به جای چهره سازی به سراغ شاخ های مجازی می رود و به جای سفارش یک سناریوی قوی؛صرفا با یک ایده و بدون متن کامل سریال۳۰ قسمتی کلید می زنند

حال مدتی است صدا و سیما به فکر تحت پوشش قرار دادن نمایش خانگی و تمام پلتفرم های اینترنتی زیرنظر خود افتاده است و با بهانه ها و با افراد مختلف در صدد تلاش برای رسیدن به این امکان است؛رسانه ای که سال ها با تمام امکانات ماهواری ای ویژه و انحصار کامل نتوانسته به تولیدات خودش سر وسامانی بدهد؛این که برخی از آثار نمایش خانگی از ضعف های بیشماری برخوردار اند شکی در آن نیست اما تلاش تلویزیون برای پر رنگ نشان دادن ضعف های این مدیوم برای پوشش ضعف های خودش بحث دیگری است!

با تمام ایرادات اساسی ای که می توان از سریال هایی چون «مانکن»،«دل» و«ممنوعه»گرفت اما همچنان می توان به آینده روشن نمایش خانگی امیدوار بود؛اکنون سریال «هم گناه» خیلی جلوتر ار تولیدات تلویزیون است؛ضمن این که روزهای خوب نمایش خانگی با سریال هایی چون «قورباغه» و «جیران» در راه اند؛اگر اجازه دهند و این رسانه را مانند بیشماری از فضاهای دیگر انحصاری نکنند می توان به سرعت در بازارهای جهانی به جایگاه غیرقابل تصوری دست یافت.