وقتی مسیر اربعین به صحنه تئاتر تبدیل می‌شود / زبان مشترک زائران

به نقل از خبرگزاری تسنیم، دهمین همایش تئاتر پیاده‌روی اربعین «روایت راهیان» امسال با اجرای 13 اثر نمایشی در 10 نقطه از مسیر پیاده‌روی اربعین برگزار می‌شود؛ رویدادی که برای نخستین‌بار با مشارکت اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، گامی تازه در مسیر توسعه تئاتر آیینی و خیابانی برمی‌دارد.

نشست خبری دهمین همایش تئاتر پیاده‌روی اربعین «روایت راهیان» صبح دوشنبه 29 تیر با حضور کوروش زارعی دبیر همایش، سیدمصطفی موتورچی دبیر اجرایی و جمعی از اصحاب رسانه در سالن صفارزاده حوزه هنری برگزار شد؛ نشستی که علاوه بر تشریح جزئیات این دوره، چشم‌انداز آینده تئاتر اربعین و نقش آن در دیپلماسی فرهنگی جهان اسلام نیز مورد توجه قرار گرفت.

13 نمایش برای روایت یک مسیر؛ از صحنه‌های ثابت تا موکب سیار

دهمین دوره «روایت راهیان» با حضور 13 اثر نمایشی در گونه‌های مختلف برگزار می‌شود؛ آثاری که از میان آثار ارسالی هنرمندان شهرهای مختلف کشور انتخاب شده‌اند و قرار است در 10 نقطه از مسیر پیاده‌روی اربعین اجرا شوند.

کوروش زارعی با اشاره به روند انتخاب آثار گفت تلاش شده است همانند دوره‌های گذشته، تنوع موضوعی و فرمی آثار حفظ شود تا مخاطبان گسترده‌تری با اجراها ارتباط برقرار کنند.

به گفته او، یکی از تفاوت‌های این دوره، اجرای نمایش در یک موکب سیار است؛ تجربه‌ای که برای نخستین‌بار به برنامه‌های همایش اضافه شده و می‌تواند دامنه ارتباط گروه‌های نمایشی با زائران را گسترش دهد.

عکس یادگاری خبرنگاران تئاتر با کوروش زارعی

همکاری وزارت فرهنگ و شهرداری؛ مشارکتی که پس از سال‌ها شکل گرفت

یکی از مهم‌ترین اتفاقات دهمین دوره، همراهی دو نهاد فرهنگی مهم کشور با این رویداد است؛ اتفاقی که برگزارکنندگان آن را نقطه عطفی در مسیر توسعه همایش می‌دانند.

زارعی اعلام کرد که امسال برای نخستین‌بار اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به جمع حامیان این رویداد پیوسته و سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران نیز پس از 9 سال، در برگزاری همایش مشارکت می‌کند.

او ضمن قدردانی از مدیران این دو مجموعه، ابراز امیدواری کرد که این همکاری در سال‌های آینده نیز ادامه یابد و زمینه توسعه بیشتر تئاتر اربعین را فراهم کند.

هنر به نیت نذر؛ گروه‌هایی که بدون دستمزد روی صحنه می‌روند

یکی از ویژگی‌های ثابت همایش «روایت راهیان» که امسال نیز ادامه دارد، حضور داوطلبانه گروه‌های نمایشی است.

دبیر همایش با تأکید بر رویکرد «نذر فرهنگی» هنرمندان گفت از آغاز مذاکرات با گروه‌ها، اعلام شده بود که برای اجرای آثار هیچ دستمزدی پرداخت نخواهد شد و تمامی گروه‌ها با آگاهی از این موضوع، صرفاً با انگیزه مشارکت فرهنگی در این رویداد حضور یافته‌اند.

البته به گفته او، در آیین اختتامیه، از گروه برگزیده با اهدای هدیه‌ای تقدیر خواهد شد.

افزایش هزینه‌ها؛ چالش اصلی برگزاری در عراق

برگزاری رویدادی فرهنگی در مسیر پیاده‌روی اربعین، علاوه بر برنامه‌ریزی هنری، نیازمند مدیریت هزینه‌های لجستیکی نیز هست.

زارعی با اشاره به افزایش قابل توجه هزینه‌های حمل‌ونقل و جابه‌جایی در عراق گفت بخش عمده هزینه‌های این دوره صرف انتقال تجهیزات و گروه‌های نمایشی می‌شود؛ موضوعی که موجب شده نهادهای مختلف برای تأمین منابع مالی در کنار حوزه هنری قرار گیرند.

او در عین حال تفاوت اجراهای ایرانی با بسیاری از برنامه‌های مشابه در مسیر اربعین را یادآور شد و گفت در حالی که بخش قابل توجهی از برنامه‌های نمایشی موکب‌های عراقی به‌صورت پلی‌بک اجرا می‌شود، تمامی آثار ایرانی به شکل زنده روی صحنه خواهند رفت.

تمرکز بر کیفیت؛ امسال گروه خارجی حضور ندارد

اگرچه در سال‌های گذشته گروه‌هایی از کشورهای مختلف در این همایش حضور داشتند، اما دهمین دوره بدون اجرای آثار خارجی برگزار خواهد شد.

زارعی دلیل این تصمیم را کیفیت آثار ارسالی عنوان کرد و گفت نمایش‌های خارجی که امسال به دبیرخانه رسیدند، استانداردهای هنری لازم برای حضور در همایش را نداشتند و به همین دلیل، هیچ گروه خارجی برای اجرا انتخاب نشد.

با این حال، او تأکید کرد که طی یک دهه گذشته تلاش شده است تئاتر پیاده‌روی اربعین از یک برنامه مناسبتی فراتر رفته و به یک جریان فرهنگی در جهان اسلام تبدیل شود.

از آسیب‌شناسی 9 دوره تا گسترش نقاط اجرا

سیدمصطفی موتورچی، دبیر اجرایی همایش، با اشاره به تجربه سال‌های گذشته گفت برنامه‌ریزی دهمین دوره بر پایه بررسی و آسیب‌شناسی 9 دوره پیشین انجام شده است.

به گفته او، محدودیت‌های اجرایی در سال‌های گذشته باعث می‌شد آثار تنها در سه یا چهار نقطه اجرا شوند، اما امسال با افزایش تعداد محل‌های اجرا، مخاطبان بیشتری در طول مسیر پیاده‌روی امکان تماشای آثار را خواهند داشت.

او این تغییر را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دهمین دوره از نظر توسعه کمی اجراها دانست.

نمایش‌هایی برای مخاطبان چندزبانه

موتورچی با اشاره به رویکرد بین‌المللی این همایش گفت تولید آثار نمایشی همواره متناسب با تحولات جهان اسلام و نیاز مخاطبان انجام می‌شود تا زائران با زبان‌ها و فرهنگ‌های مختلف بتوانند با اجراها ارتباط برقرار کنند.

به گفته او، در سال‌های گذشته نمایش‌هایی به زبان‌های عربی، ترکی، انگلیسی و دیگر زبان‌ها اجرا شده بود، اما امسال به دلیل شرایط ناشی از جنگ و همچنین محدودیت‌های مالی، اجراها تنها به دو زبان فارسی و عربی محدود شده‌اند.

چشم‌اندازی فراتر از یک جشنواره؛ ایده تشکیل اتحادیه تئاتر جهان اسلام

نشست خبری دهمین همایش، تنها به تشریح برنامه‌های اجرایی محدود نشد و برگزارکنندگان از افقی بلندمدت نیز سخن گفتند.

کوروش زارعی در بخش پایانی نشست، از ایده تشکیل یک گردهمایی و اتحادیه میان هنرمندان تئاتر کشورهای اسلامی خبر داد؛ شبکه‌ای که بتواند زمینه همکاری‌های مشترک، تبادل تجربه و تولید آثار نمایشی میان هنرمندان جهان اسلام را فراهم کند.

به باور او، شکل‌گیری چنین ساختاری می‌تواند تئاتر را به ابزاری مؤثر برای تقویت ارتباطات فرهنگی میان کشورهای مسلمان تبدیل کند؛ ظرفیتی که «روایت راهیان» در ده سال گذشته، گام‌های نخست آن را برداشته است.

ده سال روایت یک مسیر

دهمین دوره همایش تئاتر پیاده‌روی اربعین، در شرایطی برگزار می‌شود که این رویداد طی یک دهه گذشته از یک برنامه محدود هنری به بستری برای حضور گروه‌های نمایشی در یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات مذهبی جهان تبدیل شده است. افزایش تعداد اجراها، ورود نهادهای فرهنگی جدید به چرخه حمایت، توسعه جغرافیای اجرا و ترسیم چشم‌اندازی بین‌المللی، نشان می‌دهد برگزارکنندگان تلاش دارند «روایت راهیان» را نه صرفاً یک جشنواره، بلکه بخشی از جریان تئاتر آیینی و دیپلماسی فرهنگی جهان اسلام تعریف کنند.