گروگان‌گیری‌ای که بیش از ۱۵ سال ادامه دارد!

به نقل از ایسنا، سلسه گفت‌وگوهایی را با برخی فعالان سینما که این روزها فیلم‌هایشان در شبکه ماهواره‌ای کپی شده،  انجام داده که اظهارات آن‌ها نشان می‌دهد این موضوع همچنان جزو یکی از معضلات جدی سینمای ایران است تا جایی که وقتی خبرهای سال‌های قبل را مرور می‌کنیم به سال ۱۳۹۰ می‌رسیم که در آن زمان هم پخش غیرقانونی فیلم‌های ایرانی در ماهواره، دغدغه سینمای ایران بود.

این موضوع هنوز ادامه دارد و اخیرا یکی از کارشناسان سینما در گفت‌وگویی از این معضل اینگونه یاد کرده است: «تلویزیون‌های ماهواره‌ای حیات و ممات سینمای ایران را گروگان گرفته‌اند.»

همزمان با ۲۱ شهریورماه ۱۳۹۰ در روز ملی سینما، یعنی ۱۵ سال قبل،گزارش مفصلی را منتشر کرده که در آن تعدادی از سینماگران راه‌حل‌های خود را مطرح کردند.

در این زمینه بیشتر بخوانید:

پیشنهادات تهیه‌کنندگان برای پخش غیرقانونی فیلم‌های ایرانی

محسن علی‌اکبری در آن مقطع مشکل نمایش بدون مجوز فیلم‌های ایرانی در شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان را تنها به عدم تصویب و عضویت ایران در قانون جهانی کپی‌رایت مربوط دانسته و گفته بود: به نظرم در این بخش، تصویب قانون کپی‌رایت اصلی‌ترین مسأله‌ای است که باید پیگیری شود. البته ظاهرا کلیات این قانون در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده اما آیین‌نامه اجرایی توسط دولت تهیه نشده است. به محض اینکه، بتوانیم بحث تبعیت از قانون کپی رایت بین‌المللی را قانونی کنیم هیچ شخص حقیقی دیگری نمی‌تواند بدون مجوز از فیلم‌هایمان استفاده کند. اما در حال حاضر چون ما تابع قانون کپی رایت نیستیم، شبکه‌های ماهواره‌ای فیلم‌هایمان را بدون پرداخت کوچکترین هزینه‌ای پخش می‌کنند و کاری هم از دست ما بر نمی‌آید.

این تهیه‌کننده سینما و تلویزیون یکی از دلایل کُند شدن روند تصویب و اجرای قانون کپی‌رایت بین‌المللی در ایران را مشکل رسانه ملی با این قانون دانسته و گفته بود: تلویزیون ظاهرا رایت فیلم‌ها و سریال‌های خارجی را می‌خرد اما رقم پرداختی‌اش واقعی نیست. چیزی که من شنیده‌ام این است که تلویزیون فیلم‌ها را با رایت‌هایی که ارزش قانونی کمی دارند از کشورهای مانند مالزی یا امارات متحده خریداری می‌کند. به عنوان مثال ‌آن‌ها حق رایت یک فیلم آمریکایی را هزار دلار می‌خرند در حالی که ممکن است حق رایت واقعی آن فیلم ۱۰۰ هزار دلار باشد، بنابراین اگر این قانون تصویب شود تلویزیون ضرر زیادی می‌کند و دیگر نمی‌تواند این حجم زیاد از فیلم‌های سینمایی و سریال را به نمایش بگذارد. البته کار به همین جا ختم نمی‌شود. طبق قانون کپی رایت، تلویزیون باید برای هر بار نمایش یک فیلم یا سریال نیز حق پخشی به مؤلفان آن که تهیه‌کننده، کارگردان، نویسنده و آهنگساز هستند پرداخت کند، حتی اگر آن سریال یا فیلم‌ برای خودش باشد. اگر کمی حساب وکتاب کنیم که این رقم، پول بسیار زیادی است.

در همان گزارش سید احمد میرعلایی تهیه‌کننده سینما هم گفته بود: بسیاری از مسائل و مشکلات با کنار هم نشستن حل می‌شود. طبیعی است که دوستان باید راهکاری بیاندیشند تا از فیلم‌هایی که با این سختی‌ ساخته می‌شود، صیانت کنند. مشکلات مربوط به صیانت از حقوق آثار، ناشی از غفلت‌های ماست. برخی از ما به مسائلی می‌پردازیم که خیلی پیش‌پا افتاده است و بعضی‌ها هم شرایطی را ایجاد می‌کنند که از آب گل آلود ماهی بگیرند. این افراد اصلا به فکر سینما نیستند و اتفاقا آن‌ها هستند که مدام شعار «وای سینما» داده و بدون آنکه به جایگاه خودشان توجه کنند در هر جایی اظهارنظر کرده و آرامش لازم برای حل مشکلات را با رفتار، گفتار و نامه پراکنی‌هایشان از سینما بیرون می‌برند.

در همان مقطع علی سرتیپی از دیگر تهیه‌کنندگان سینما نیز اقدام برای حل مشکل پخش بدون اجازه فیلم‌های ایرانی از شبکه‌های ماهواره‌ای را به سه بخش تقسیم کرده بود:‌ اقداماتی که دولت باید انجام دهد، اقداماتی که در قالب صنفی باید صورت گیرد و اقداماتی که تهیه‌کنندگان شخصا باید پیگیر باشند.

و سعید سعدی یکی دیگر از تهیه‌کنندگان سینمای ایران نیز در بخشی از مصاحبه‌اش گفته بود: پرداخت هزینه‌ اقداماتی مانند ثبت FBI Warning با بازگشت سرمایه بسیاری از فیلم‌ها مقدور نیست.

وضعیت پخش غیرمجاز فیلم‌های ایرانی در همان مقطع باعث شد که برنامه سینمایی هفت با اجرای فریدون جیرانی به این موضوع بپردازد و این فیلمساز با زنده‌یاد فرشته طائرپور ـ تهیه‌کننده سینما ـ گفت‌وگو کند.

این تهیه‌کننده سینما گفته بود: «۱۵۰ شبکه فارسی زبان مشغول به کار هستند که بسیاری از آنها بدون اجازه به پخش فیلم‌های ایرانی می‌پردازند. در این عرصه حصاری وجود ندارد و آنها با رابطه‌هایی که دارند فیلم‌ها را می‌گیرند و پخش می‌کنند. در این راستا ما در شورای عالی تهیه‌کنندگان سینما پیگیر این قضیه هستیم. از اسفند ماه گذشته بیش از ۴۴ تهیه‌کننده شاخص سینما با حضور در یک دفتر حقوقی، وکلاتی دادیم تا این سرقت فرهنگی پیگیری شود.»

در سال ۹۴ هم خبر رسید که برای راه‌اندازی شبکه فیلم‌های درخواستی (V.O.D ) با همکاری شورای‌عالی تهیه‌کنندگان توسط موسسه‌های تصویری اقداماتنی در حال انجام است و این امیدواری وجود داشت که در طول شکل‌گیری این فعالیت سارقان داخلی فیلم نیز دست‌شان از بازار کالاهای فرهنگی کوتاه شود اما در نهایت خود این پلتفرم‌ها نیز از کپی فیلم‌ها در امان نماندند.

شکایت از شبکه‌های ماهواره‌ای به دلیل سرقت فیلم‌

ایسنا همچنان پیگیر بررسی معضل پخش غیرقانونی فیلم‌ها در ماهواره است که ممکن است دلایل امروزی آن با گذشته متفاوت باشد اما با بازنشر این اظهارات، بهانه‌ای برای یاداوری این موضوع است که این معضل قدیمی است و پس از گذشت بیش از یک دهه اقدام بازدارنده‌ای برای آن، به نتیجه نرسیده است.