سهم سینما از یک نبرد سرنوشت ساز چیست؟

به نقل از ایسنا، مرداد سال ۱۳۶۷ و پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) عملیاتی را با هدف پیشروی به سمت تهران آغاز کرد که در روز پنجم مرداد با پاسخ نیروهای نظامی و مردمی ایران در مکانی نزدیک کرمانشاه که بعدها به تنگه مرصاد شهرت پیدا کرد، مواجه شد.

این عملیات در تاریخ جنگ تحمیلی عراق و ایران از جنبه‌های مختلف جایگاهی ویژه دارد اما فیلم‌هایی که از جنگ ، تصویرهای را روایت کرده‌اند کمتر سراغ این نبرد خاص رفته‌اند در حالی که درباره خرمشهر، مقاومت آبادان و یا عملیات‌های خیبر و بدر بیشتر فیلم ساخته شده و در سال‌های اخیر هم ساخت پرتره از قهرمانان و فرماندهان جنگ و پرداختن به ویژگی‌های شخصی آن‌ها برجسته‌تر بوده است.

در این میان و با وجود آنکه فرماندهان بیشتر کانون توجه شده‌اند، در سالگرد پیروزی این عملیات مهم از فیلمی می‌توان یاد کرد که همین اواخر ساخته شده و بر بستر قصه‌ای دراماتیک این نبرد را به تصویر کشیده است.

«اتاقک گلی» ساخته محمد عسگری و به تهیه‌کنندگی داود صبوری سال ۱۴۰۱ و در جهل‌ویکمین جشنواره فیلم فجر نمایش داده شد و جایزه بهترین فیلم اول و جایزه ویژه هیأت داوران را دریافت کرد.

در این فیلم تورج الوند و آناهیتا افشار به همراه تینو صالحی،  فریدون حامدی،  هادی شیخ‌الاسلامی و سعید دشتی بازی کرده‌اند.

داود صبوری، تهیه‌کننده اتاقک گلی پیش‌تر در مصاحبه‌ای با ایسنا درباره صحنه‌های پیچیده نظامی فیلم گفته بود: برای صحنه‌های لشکرکشی، ۴۲ تانک از شیراز آوردیم که با همکاری سپاه پاسداران ممکن شد. صحنه‌سازی‌هایی مثل کامیون حمل سوخت و انفجارها هم با دقت زیادی انجام شد. در مورد بخش‌های عملیات مرصاد سعی کردیم خیلی با ظرافت عمل کنیم تا بتوانیم فجایعی که اتفاق افتاد را به خوبی به تصویر بکشیم چون ما نمی‌خواستیم یک فیلم نظامی معمولی بسازیم. می‌خواستیم نشان دهیم که چگونه مردم عادی و رزمندگان با هم مقاومت کردند. در این فیلم اصلاً منافقین را نشان ندادیم، چون می‌خواستیم تمرکز روی مردم روستا باشد. به همین منظور هم یک داستان عاشقانه از اهالی روستا را محور اصلی داستان قرار دادیم.

فیلمنامه «اتاقک گلی» که براساس داستانی واقعی نوشته شده است، یک درام اجتماعی، عاشقانه و دفاع‌مقدسی است و طبق گفته تهیه‌کننده برای نزدیکی به فضای واقعی عملیات مرصاد در روستای جوان‌رود کرمانشاه فیلمبرداری شده است، اما انتخاب همین محل در سال ۱۴۰۱ که با یکسری ناآرامی در کشور همراه شد، ماجرای متفاوتی پیدا کرد به طوری که تهیه کننده پشت صحنه فیلم را به اندازه داستان اصلی پرتنش می‌دانست.

او گفته است: «برنامه‌ریزی ما برای ضبط کار ۶۴جلسه فیلمبرداری بود که پس از آغاز مرحله اول فیلمبرداری با اتفاقات سال ۱۴۰۱ روبه‌رو شدیم. دقیقا روستایی که ما در حال ضبط فیلم بودیم محل زندگی مردم کردنشین بود. با آغاز ناآرامی ها در این روستا کار برای ما امکان‌پذیر نبود و ضبط فیلم متوقف شد و عوامل به تهران بازگشتند. مجددا پس از ۱۵ روز و فروکش شدن اوضاع دوباره ضبط را آغاز کردیم اما این‌بار با موضوع مخالفت برخی‌ها در جوان‌رود مواجه شدیم، به هرحال ما برای نمایش بخش‌های جنگی عملیات مرصاد ادوات نظامی زیادی را در آن منطقه مستقر کرده بودیم . همچنین تفنگ‌های زیادی هم برای بازیگران تدارک دیده شده بود که همه این موارد می‌توانست خطر آفرین باشد، زیرا برخی مخالفین در بالای کوه‌ها کمین کرده بودند و به یک‌باره به سمت پایین حمله می‌کردند.

به هر حال باتوجه به ادواتی که ما در منطقه مستقر کرده بودیم باید کار ضبط فیلم انجام می‌شد زیرا نمی‌توانستیم همین طور تانک‌ها، خمپاره‌ها و تفنگ‌ها را در روستای جوان‌رود رها کنیم. خوشبختانه شهید عباس نیلفروشان در اینکه ما بتوانیم ضبط فیلمبرداری را به پایان برسانیم بسیار نقش تاثیرگذاری داشتند، ایشان با ما جلسه گذاشت و شرایط منطقه را تشریح کرد و از ما پرسید چقدر زمان برای تولید فیلم نیاز دارید و به هرحال پس از بررسی‌های مختلف ایشان به ما گفت اگر می‌توانید ظرف ۱۰ روز کاری ضبط فیلم را به اتمام برسانید ما امنیت شما را تامین خواهیم کرد.

پس از آن شهید نیلفروشان دو گروه حفاظتی را در محل ضبط فیلم مستقر کرد تا امنیت عوامل فیلم را تامین کنند. با این وجود چندین بار مورد هجوم مخالفین فیلم قرار گرفتیم که متاسفانه یک بار یکی از عوامل فیلم با چاقو تهدید شد. همچنین در یک ضبط فیلم هم یکی از مخالفین فیلم ما با چوب به سمت طراح صحنه حمله کرد که با ضربه به سمت او دستش را شکست. چندین بار هم عوامل در مسیر بازگشت به شهر با سنگ مورد تهدید قرار گرفتند.

فکر نکنم تا به حال هیچ فیلمی در ژانر دفاع مقدس در موقعیتی شبیه ما که خودش یک جنگ محسوب می‌شد اثری تولید کرده باشد. ما در شرایط و استرس زیادی کار را پیش بردیم و به دلیل همین فضای امنیتی مجبور شدیم به جای ۶۴جلسه فیلمبرداری کار را در ۵۴جلسه به پایان برسانیم، البته این محدودیت باعث نشد که ما از فیلم چیزی را حذف یا کوتاه کنیم و فقط با تلاش بیشتر بچه‌ها سعی کردیم در یک موقعیت فشرده‌تری کار را ضبط کنیم.»