پیشنهاد خروج سالن‌های سینما از «تک‌کاربری» بودن

به نقل از ایسنا، مهدی نیک‌آیین -مدیر سینما بهمن- درباره وضعیت اکران و آینده سینمای ایران با اشاره به فیلم‌های ارائه‌شده در چهل و چهارمین دوره فیلم فجر گفت: اگر ملاک پیش‌بینی اکران سال آینده را صرفاً فیلم‌های حاضر در فجر بدانیم، به نظر می‌رسد با وجود کیفیت قابل قبول این آثار برای مخاطبان جدی و جشنواره‌پسند، بسیاری از آن‌ها در گیشه موفق نخواهند بود. این فیلم‌ها از نظر معدل کیفی قابل دفاع‌اند، اما لزوماً ظرفیت فروش بالا ندارند.

او تأکید کرد: در سال‌های اخیر نیز فیلم‌های برآمده از جشنواره الزاماً موتور محرک چرخه اکران نبوده‌اند و نمونه‌های اثرگذار بر فروش عمومی چندان پرشمار نبوده است.

مدیر سینما بهمن با اشاره به افت فروش در ماه‌های گذشته افزود: از پاییز و حتی پیش از زمستان، فروش فیلم‌ها چندان جذاب نبود. فضای کلی سینما حال و روز خوبی ندارد. التهابات اجتماعی، شرایط اقتصادی و پیش‌تر از آن، کرونا باعث شده اشتیاق عمومی برای رفتن به سینما کاهش پیدا کند.

او یادآور شد: پس از شیوع کرونا در سال ۱۳۹۸، بسیاری از سالن‌های سینما تعطیل شدند و هنوز هم برخی از آن‌ها با وجود موقعیت مناسب و زیرساخت قابل قبول، نتوانسته‌اند به چرخه فعالیت بازگردند.

به گفته این مدیر سینمایی، بسته‌های حمایتی دوران کرونا به‌درستی اجرا نشد و همین موضوع موجب شد تعدادی از سینماداران توان احیای مجموعه‌های خود را از دست بدهند.

تک‌محصولی بودن سینما؛ یک مشکل ساختاری

نیک‌آیین راه نجات سالن‌های سینما را خروج از «تک‌کاربری» بودن دانست و گفت: سینمای ایران عملاً تک‌محصولی است. سالن سینما مثل یک فروشگاه فرهنگی است، اما ما فقط یک محصول عرضه می‌کنیم: فیلم سینمایی ایرانی. در حالی که می‌توان محصولات فرهنگی متنوع‌تری متناسب با ذائقه و فرهنگ جامعه ارائه داد؛ از نمایش فیلم‌های خارجی منتخب گرفته تا برگزاری برنامه‌های جانبی.

او همچنین بر لزوم تنوع ژانری در تولیدات سینمایی تأکید کرد و یادآور شد: اکران عملاً محدود به چند گونه مشخص، به‌ویژه کمدی شده است. ژانرهایی مانند جنایی، وحشت، کودک و سایر گونه‌ها حضور کم‌رنگ و ناپایداری دارند. در حالی که در پلتفرم‌های آنلاین شاهد تنوع بیشتری هستیم. اگر این تنوع به شکل حرفه‌ای و باکیفیت به پرده سینما بازگردد، آینده سینمای ایران تا حدی تضمین می‌شود.

عملکرد شورای اکران و فرصت‌های از دست‌رفته

او نقش شورای اکران را در مدیریت وضعیت فعلی مهم دانست و تصریح کرد: شورای صنفی نمایش می‌توانست برای ایامی مانند ماه رمضان برنامه‌ریزی فعال‌تری داشته باشد. طی حدود دو ماه گذشته، هیچ فیلم جدیدی به چرخه اکران اضافه نشده است، در حالی که عرف اکران این است که حداقل هر دو هفته یک فیلم جدید روی پرده برود.

به گفته وی، هم‌زمانی ماه رمضان با اسفندماه و نزدیکی به نوروز و عید فطر، فرصتی طلایی برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای اکران نوروزی بوده که از دست رفته است.

بلیت سینما؛ ارزان‌ترین سرگرمی یا معضل اقتصادی؟

نیک‌آیین با اشاره به قیمت بلیت سینما گفت: در شرایطی که اغلب کالاها و خدمات در یک سال گذشته چندین بار افزایش قیمت داشته‌اند، قیمت بلیت سینما تغییری نکرده است. سینما همچنان ارزان‌ترین سرگرمی تصویری کشور است.

در حال حاضر حتی اگر قیمت بلیت ۱۰۰ درصد هم افزایش پیدا کند، باز هم لزوماً هزینه‌های سنگین سینماداران را پوشش نمی‌دهد. تجهیزات سینمایی با ارز خارجی تأمین می‌شود و هر افزایش نرخ ارز مستقیماً بر هزینه‌ها اثر می‌گذارد.

او پیشنهاد «شناورسازی قیمت بلیت» را اقدام مناسبی دانست و افزود: می‌توان مانند تئاتر، استانداردسازی و قیمت‌گذاری متنوع بر اساس زمان اکران و کیفیت سالن داشت. در حال حاضر حتی اگر قیمت بلیت ۱۰۰ درصد هم افزایش پیدا کند، باز هم لزوماً هزینه‌های سنگین سینماداران را پوشش نمی‌دهد. تجهیزات سینمایی با ارز خارجی تأمین می‌شود و هر افزایش نرخ ارز مستقیماً بر هزینه‌ها اثر می‌گذارد.

تقسیم درآمد از مبدأ؛ راهکار یا نگاه یک‌طرفه؟

در خصوص پیشنهاد تقسیم درآمد بلیت از مبدأ میان تهیه‌کننده و سینمادار، مدیر سینما بهمن گفت: در ظاهر این پیشنهاد منطقی است، اما باید توجه داشت تهیه‌کننده پس از تولید فیلم، ارتباط مستقیمی با مخاطب ندارد. این سینمادار است که با هزینه تبلیغات محیطی، بازاریابی و مدیریت سالن، ریسک مواجهه با مخاطب را می‌پذیرد.

او افزود: گاهی نارضایتی مخاطبان از کیفیت فیلم متوجه سینمادار می‌شود، در حالی که نقشی در تولید اثر نداشته است. اگر قرار است تقسیم درآمد از مبدأ انجام شود، باید مسئولیت‌ها نیز به‌صورت متوازن تعریف شود.

پیشنهاد اکران محدود فیلم‌های خارجی

نیک‌آیین با انتقاد از انحصار اکران فیلم ایرانی گفت: ما محصول باکیفیت داخلی داریم، اما رقابت سالم هم لازم است. می‌توان درصد محدودی از اکران را به فیلم‌های خارجی منتخب، متناسب با فرهنگ و عرف جامعه اختصاص داد. این رقابت در بلندمدت به ارتقای کیفیت سینمای ایران کمک می‌کند و ذائقه مخاطب را متنوع‌تر می‌سازد.

او معتقد است انحصار موجود باعث شده سینمای ایران از بازار بین‌المللی فاصله بگیرد، در حالی که ظرفیت هنری و استعدادهای قابل توجهی در کشور وجود دارد.

نیم نگاهی به بازار جهانی داشته باشیم

مدیر سینما بهمن در پایان با اشاره به تحولات بازار جهانی سینما گفت: امروز شاهد رشد سینمای شرق آسیا هستیم. کشورهایی مانند کره، چین و هند سهم بازار بیشتری به دست آورده‌اند و حتی هالیوود بخشی از بازار خود را از دست داده است. اگر نگاه تک‌بعدی اصلاح شود و مسیر برای تنوع و رقابت باز شود، سینمای ایران نیز می‌تواند سهمی در بازار بین‌المللی داشته باشد.

به باور نیک‌آیین، مشکلات فعلی سینمای ایران حاصل مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی و ساختاری است.

او بر ضرورت تنوع ژانری، اصلاح سیاست‌های اکران، بازنگری در قیمت‌گذاری بلیت، حمایت مؤثر دولتی و ایجاد رقابت سالم تأکید و ابراز امیدواری کرد که با تصمیم‌گیری‌های کارشناسی، آینده سینمای ایران از وضعیت رکودی فعلی فاصله بگیرد.